Nowa podstawa programowa - Historia

W ostatnich latach w Ministerstwie Edukacji Narodowej toczą się intensywne prace nad odświeżeniem podstawy programowej dla szkół ponadpodstawowych. Dotyczy to wielu przedmiotów, w tym również historii. Na niej skupię się w tym artykule. Jak wygląda nowa podstawa programowa z historii? Jak wpływa to na przygotowania do matury i sam egzamin? Sprawdźmy.

Nowa podstawa programowa – historia. Nie ma wielkich zmian

Zacznijmy od tego, że w kontekście matury z historii w 2026 roku nie doszło do drastycznych zmian w podstawie programowej, co na pewno jest dobrą wiadomością zarówno dla uczniów, jak i nauczycieli. Oczywiście modyfikacje są, jednak często mają charakter kosmetyczny. Jednocześnie zmianie nie uległ zakres chronologiczny, z którego maturzysta powinien mieć wiedzę. Niezmiennie jest to czas od rewolucji neolitycznej do przełomu XX i XXI wieku. Poniżej jednak w kilku słowach opiszemy najważniejsze zmiany, które powinien uwzględnić każdy maturzysta w procesie przygotowań do egzaminu dojrzałości.

Starożytność – jakie zmiany wprowadzono?

Zmiany w starożytności rozpoczynają się od usunięcia wymagań dotyczących wiedzy z obszaru starożytnego Dalekiego Wschodu, czyli cywilizacji Indii i Chin. Jednocześnie Centralna Komisja Egzaminacyjna wskazuje na to, że większy nacisk kładziony jest na dziedzictwo Rzymu, obywatelstwo i chrześcijaństwo. Z zastrzeżeniem jednak, że maturzyści nie muszą zgłębiać wiedzy na temat przyczyn upadku republiki rzymskiej oraz jej ekspansji na przestrzeni starożytności. Te zagadnienia nie pojawią się na arkuszu maturalnym.

Średniowiecze – najważniejsze zmiany dla tego okresu

Kolejne zmiany obserwujemy w epoce średniowiecza. Idąc za współczesnymi trendami, dodano perspektywę islamu na Europę, co może pozwolić uczniom jeszcze lepiej zrozumieć wpływ tej religii na świat. Inne dodane zagadnienia to:

reformy gregoriańskie i ich znaczenie dla Europy,
zmiany demograficzne i klimatyczne oraz ich wpływ na gospodarkę, społeczeństwo i politykę w Europie w XII i XIII wieku,
przyczyny i skutki przyjęcia chrztu przez Mieszka I dla państwa polskiego (zwiększony nacisk na to zagadnienie).

W praktyce oznacza to, że w przypadku średniowiecza wymagania zwiększono, nie uszczuplając podstawy programowej, tylko ją rozbudowując.

Kluczowe zmiany dotyczące nowożytności w podstawie programowej z historii

Podobnie sytuacja wygląda z nowożytnością, gdzie zdecydowanie więcej dodano, niż odjęto. Mimo wszystko modyfikacje te nie są znaczące. Dotyczą przede wszystkim interpretacji wielkich odkryć geograficznych jako ekspansji państw Europy w okresie od XV do XVII wieku. Do tego większą rolę przykłada się do samego rozumienia oraz analizy przyczynowo-skutkowej reformacji w Europie przełomu XVI i XVII wieku, a nie tylko suchej znajomości faktów i dat. Do tego w okresie XVIII wieku skupiono się bardziej na omówieniu wpływu oświecenia na państwa europejskie z rozróżnieniem tego wpływu, a także z uwzględnieniem porównania konstytucji europejskich XVIII wieku.

Zmiana podstawy programowej z historii w kontekście XIX wieku

Przy nauce zagadnień z XIX wieku zwróć uwagę przede wszystkim na przedstawienie społecznej bazy polskich powstań narodowych, w tym ich przyczyny, przebiegu oraz skutków w perspektywie krótko i długoterminowej. Wzmocnienie znaczenia polskich powstań narodowych to podstawowa zmiana zaproponowana przez MEN dla tego okresu.

Jakie zmiany zaszły w wymaganiach dla historii XX wieku?

Zmiany dotknęły również historię XX wieku. Obejmują one przeniesienie ciężaru oceniana z przedstawiania faktów i szczegółowych dat, na kompleksowe zrozumienie zachodzących w XX wieku procesów, zmian i ich wpływu na ówczesny świat gospodarczy i geopolityczny. Obejmuje to zwłaszcza znaczenie komunizmu, nazizmy oraz faszyzmu. Do tego mocniejszy nacisk kładziony będzie na to, jakie społeczne konsekwencje wywołały te ideologie, w tym ekspansja terytorialna i konflikty zbrojne wzniecane przez nazistowskie Niemcy, faszystowskie Włochy i komunistyczną Rosję Sowiecką.

Matura z historii? Skorzystaj z moich kursów i zdaj ją jeszcze lepiej

Przed Tobą wyzwanie, jakim jest przygotowanie do matury z historii? Nie masz się czego obawiać. Przygotowałem kompleksowe kursy maturalne historii online pod kątem matury 2026, uwzględniając wszystkie zmiany w podstawie programowej oraz potrzeby ucznia. Na bazie wieloletniego doświadczenia proponuje skuteczną metodę nauki, dzięki której osiągniesz lepszy wynik na egzaminie dojrzałości. Otworzy Ci to drzwi do rekrutacji na wymarzony kierunek studiów. Moi kursanci z powodzeniem studiują na największych uczelniach w Polsce i Europie. Kompleksowy kurs zawiera:

100 Lekcji video dostępnych dla Ciebie w każdym momencie,
najważniejsze procesy, wydarzenia oraz daty z 5 epok historycznych,
materiały dodatkowe, autorskie notatki maturalne,
wsparcie aż do dnia matury.

Zachęcam do zapoznania się ze szczegółami kursów oraz do skorzystania ze sprawdzonego wsparcia przed maturą. Historia dla maturzysty nie jest taka straszna. Masz jakieś pytania lub wątpliwości? Skontaktuj się ze mną w tej sprawie, a je przedstawię Ci szczegóły oraz omówię specyfikę kursu

FAQ – Nowa podstawa programowa – historia

1. Czy zmiany w podstawie programowej z historii są bardzo znaczące?

Zmiany wprowadzone przez MEN w kontekście nowej podstawy programowej z historii rozszerzonej i podstawowej na maturze nie są drastyczne. To niewielkie modyfikacje, które jednak wpływają na proces nauki, dlatego warto je w nim uwzględnić.

2. Z jakiego zakresu chronologicznego trzeba posiadać wiedzę na maturze z historii?

Ten aspekt nie uległ zmianie i maturzysta powinien posiadać wiedzę historyczną obejmująca okres od rewolucji neolitycznej do przełomu XX i XXI wieku.

3. Czy kursy Andrzeja Smolińskiego obejmują zmiany w podstawie programowej?

Tak, przygotowane przeze mnie kursy maturalne z historii uwzględniają nową podstawę programową z historii oraz wszystkie zmieniające się wytyczne publikowane w oficjalnych kanałach CKE czy MEN.

4. Czy zmienia się zasada oceniania arkusza maturalnego?

Wraz z odświeżeniem podstawy programowej z historii nie doszło do zmian w zasadach oceniania arkusza maturalnego i stosuje się te same wytyczne, co w poprzednich latach.

Źródła:

Nowa podstawa programowa – Historia. Przegląd kluczowych tematów i zmian